Có thể nói cùng với Sóc Trăng, Trà Vinh là một trong hai “kinh đô” của bún nước lèo – một loại thức ăn đậm đà bản sắc của cộng đồng người dân tộc Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long.

Thoạt nhìn tô bún nước lèo cứ nghĩ là giản đơn, nhưng thực tế để có tô bún ngon đòi hỏi cả một quá trình nghiêm túc, kết hợp nhuần nhuyễn giữa nước lèo, bún và rau ghém làm nên một cộng hưởng hài hòa. Bún ngon phải được làm từ loại gạo lúa mùa dai và ngọt, với những sợi bún nhỏ nhắn, trắng tươi. Rau ghém được tổng hợp bởi giá sống được làm từ đậu xanh ủ trong cần xé tro trấu, với những cọng dài ốm nhom, khi nhai cho vị ngọt lạt giòn giòn rất riêng; bắp chuối hột xắt nhuyễn giòn rụm chân răng, phảng phất chút hoang dã đất đai quê giồng; rau răm, hẹ hương bổ sung thêm chút hương đồng gió nội với mùi vị hăng nồng đặc trưng…

bun-nuoc-leo-tra-vinh-2

Thưởng thức bún nước lèo Trà Vinh cũng phải biết “nhập gia tùy tục”. Xưa kia chẳng bao giờ người ta vắt chanh vào tô bún mà chỉ múc nước giấm ớt chan vào, với dụng cụ là chiếc cống làm từ trái mù u ngày càng đen sậm màu thời gian. Đây là loại giấm ta được nuôi bằng nước dừa xiêm và cho ăn chuối xiêm chín rục, tạo nên một vị chua dịu khó tả. Ớt bằm ngâm giấm cũng là sự hòa quyện tuyệt hảo đem lại vị cay chua chẳng dễ diễn đạt bằng lời. Để tô bún mặn mà thêm một chút, người Trà Vinh không màng đến keo nước mắm nhĩ mà chỉ cần chén nhỏ muối hột đâm sơ với ớt thành màu loang đỏ bắt mắt.

Đặc trưng tô bún nước lèo Trà Vinh Ăn bún nước lèo là cả một nghệ thuật, tổng hòa các cảm xúc của ngũ vị. Lùa đủa bún vô miệng, cắn một nửa trái ớt hiểm xanh để vừa nhẩn nha nhai, vừa hít hà xít xoa trong lúc nước mắt nước mũi ràn rụa, mới thấy cái thú thưởng ẩm nhiêu khê đến nhường nào. Khi ăn vừa hết bún, cái tinh túy còn đọng lại trong tô bún nước lèo chính là… nước lèo. Không cần đến chiếc muỗng với phép văn minh ẩm thực phương Tây quá rườm rà, bạn hãy cứ tự nhiên đưa tô lên miệng mà… sì sụp húp. Từng ngụm, từng ngụm nước lèo được đun chín bằng trả đất lưu niên, thoang thoảng vị cay của ớt băm lẫn trong nước lèo lướt qua mặt lưỡi, rần rần đổ bộ xuống đáy dạ dày khiến lục phủ ngũ tạng như được hâm nóng, một cảm giác khoan khoái dễ chịu đến thật bất ngờ…

Cho dẫu ngày nay đã có nhiều biến tấu, như thêm vào tô bún thịt heo quay, huyết heo luộc hay bánh giá, chả giò… nhưng cơ bản bún nước lèo Trà Vinh vẫn là một món ăn dân dã. Tuy trong tô bún không nhìn thấy thịt thà cá mắm vậy mà khi ăn vào vẫn dễ dàng cảm nhận được vị ngon “thấu trời”. Có lẽ điều làm cho tô bún nước lèo Trà Vinh trở nên bất hủ, là bởi trong cái dung dị chân chất của món ăn, vẫn còn chất chứa cả tình người… Quả đúng như ai đó đã có lần chia sẻ, bún nước lèo Trà Vinh chính là món ăn của tâm cảm, của vị giác thăng hoa…

bun-nuoc-leo-tra-vinh

Trà Vinh có bờ biển dài nên hải sản rất phong phú nhưng cũng lắm cá đồng ở vùng ngọt. Từ mắm đồng, người ta đã làm ra món bún mắm ăn với hải sản (tôm, mực, ruột sò, nghêu) rất ngon và độc đáo.

Mắm cá lóc, hoặc các loại mắm ngon khác như mắm cá rô, sặt , cá chèn, cá trắng… được nấu sôi lên tan rửa cả thịt. Sau đó người ta lược lại bằng lưới nhuyễn nhiều lần, chỉ lấy nước trong, đó là nước cốt ngọt của mắm. Bắp chuối bào nhuyễn với một ít giá cho vào tô. Bún ngon sắp lên trên. Tôm sú, mực, ruột hàu, nghêu luộc chín, phủ đều lên trên cùng. Nước cốt mắm nấu sôi riu riu, được nêm nếm vừa ăn và có dằn một chút sả, nghệ, riềng cho thơm. Tưới nước cốt mắm vào tô bún vừa đủ ăn. Nêm thêm mắm tôm, vắt chanh, bỏ ớt tùy thích.

Bún nước lèo và bún mắm hải sản là hai món ngon, đặc trưng của xứ Trà Vinh. Du khách có thể đến trước nhà lồng chợ thị xã Trà Vinh hoặc khu vực gần Ao Bà Om để thưởng thức. Trung bình một tô bún ngon có giá 8.000đ.

Sổ tay du lịch tổng hợp